S690QL vs S700MC
Akma dayanımları neredeyse eşit (690 vs 700 MPa); fakat temelden farklı iki üretim yöntemiyle elde edilirler. S690QL su verme + temperleme (Q+T) ile kalın kesit ve düşük sıcaklıkta öne çıkar; S700MC termomekanik haddeleme (TMCP) ile ince sac, büküm ve seri imalatta üstündür.
Temel Ayrım: Üretim Yöntemi
S690QL ve S700MC, isimlerindeki rakamlardan da görülebileceği gibi (690 ve 700 MPa) neredeyse aynı minimum akma dayanımına sahiptir. Bu yüzden "hangisi daha güçlü?" sorusu yanıltıcıdır; ikisi de yüksek mukavemetli çeliktir. Asıl fark, dayanımın nasıl elde edildiğinde ve bunun malzemeye kazandırdığı karakterdedir.
S690QL, EN 10025-6 standardında, su verme ve temperleme (Quenched & Tempered, Q+T) ısıl işlemiyle üretilir. Bu yöntem kalın kesitlerde bile yüksek dayanım ve düşük sıcaklık tokluğu sağlar; tipik olarak 8–120 mm kalın plaka olarak temin edilir.
S700MC ise EN 10149-2 standardında, termomekanik kontrollü haddeleme (TMCP) yöntemiyle, mikroalaşımlı (Nb, Ti, V) ince tane yapısı oluşturularak üretilir. Düşük karbon içeriği, ona üstün soğuk şekillendirilebilirlik ve kolay kaynaklanabilirlik kazandırır; ancak süreç doğası gereği daha ince kesitlerle (genelde ~1,5–12 mm) sınırlıdır.
Genel Bakış: Q+T ve TMCP
İki üretim yöntemi, çeliğin neredeyse her özelliğini belirler.
S690QL — Su Verme + Temperleme (Q+T)
Plaka önce östenitleme sıcaklığına (~900 °C) ısıtılır, ardından su ile hızlı soğutulur (quench) ve sert martenzitik yapı elde edilir. Son adımda temperleme ile tokluk geri kazandırılır. Bu yöntem kalın kesitlerde dahi yüksek dayanım ve −40 °C darbe tokluğu sağlar. EN 10025-6 · 8–120 mm.
S700MC — Termomekanik Haddeleme (TMCP)
Çelik, kontrollü sıcaklık aralıklarında haddelenir ve kontrollü soğutulur. Mikroalaşım elementleri (Nb, Ti, V) ile oluşan çok ince tane yapısı dayanımı sağlarken, düşük karbon içeriği üstün soğuk şekillendirilebilirlik ve düşük CEV ile kolay kaynak getirir. EN 10149-2 · genelde ~1,5–12 mm.
S690QL vs S700MC — Detaylı Tablo
İki kalitenin standart, mekanik ve imalat özelliklerinin yan yana karşılaştırması.
| Özellik | S690QL | S700MC |
|---|---|---|
| Standart | EN 10025-6 | EN 10149-2 |
| Min. Akma Dayanımı (ReH) | ≥ 690 MPa | ≥ 700 MPa |
| Çekme Dayanımı (Rm) | 770–940 MPa | 750–950 MPa |
| Üretim Yöntemi | Su verme + temperleme (Q+T) | Termomekanik haddeleme (TMCP) |
| Kalınlık Aralığı | 8 – 120 mm (kalın plaka) | ~1,5 – 12 mm (genelde ince sac) |
| Kopma Uzaması (A) | ≥ 14 % | ≥ 10 % (tipik 12–17 %) |
| Darbe Tokluğu (Charpy V) | −40 °C, ≥ 30 J | −20 °C, ≥ 40 J |
| Soğuk Şekillendirilebilirlik | Sınırlı — min. iç yarıçap 3–4 × t | Üstün — min. iç yarıçap 1,5–2 × t |
| Kaynaklanabilirlik (CEV) | Dikkatli — CEV ~0,65, ön ısıtma gerekir | Kolay — CEV 0,35–0,41, çoğunlukla ön ısıtma yok |
| Sertlik (tipik) | 235–280 HBW | 200–250 HBW |
| Mikroyapı | Martenzitik / beynitik (temperlenmiş) | İnce taneli ferritik-beynitik |
| Tipik Kullanım | Vinç bomu, köprü, ağır şasi, gemi, basınçlı kap | Treyler/dorse, otomotiv şasi, profil, tarım makinesi |
Not: Değerler EN 10025-6 ve EN 10149-2 standartlarına ve tipik/referans verilere dayanır; gerçek değerler kalınlığa, üreticiye ve eriyik analizine göre değişebilir. Mekanik garantiler özellikle kalınlık arttıkça kademeli düşebilir.
Hangisini Seçmeliyim?
İki net senaryo: kesit kalınlığınız ve imalat yönteminiz seçimi belirler.
S690QL Tercih Edin
- Kalın kesit gerekiyorsa (12 mm üzeri, 120 mm'ye kadar)
- Yapısal / taşıyıcı konstrüksiyon, köprü, ağır şasi
- Vinç bomu, teleskopik kol, kaldırma ekipmanı
- Düşük sıcaklık uygulaması (−40 °C tokluk garantisi)
- Gemi inşa, offshore ve basınçlı kap gövdeleri
- Yüksek statik yük altında kalın taşıyıcı plaka
S700MC Tercih Edin
- İnce sac uygulaması (yaklaşık 12 mm altı)
- Yoğun büküm ve karmaşık geometri gereken parçalar
- Soğuk şekillendirme, profil haddeleme
- Treyler/dorse, kamyon üstü yapı, dorse şasi
- Otomotiv gövde/şasi, tarım makinesi parçaları
- Seri imalat ve hafif yapı tasarımları
Kimyasal & Mekanik Kısa Not
İki kalitenin karakterini belirleyen temel kimyasal farklar.
İki çeliğin dayanım stratejisi farklıdır. S690QL dayanımını yüksek karbon ve alaşım elementleri (Cr, Ni, Mo) + ısıl işlemden alırken; S700MC düşük karbon + mikroalaşım (Nb, Ti, V) ile elde edilen ince tane yapısından alır. Bu yüzden S700MC'nin karbon eşdeğeri (CEV) belirgin düşüktür ve kaynaklanabilirliği daha iyidir.
| Element | S690QL (maks. %) | S700MC (maks. %) |
|---|---|---|
| Karbon (C) | 0,20 | 0,12 |
| Silisyum (Si) | 0,80 | 0,60 |
| Manganez (Mn) | 1,70 | 2,10 |
| Krom (Cr) | 1,50 | — |
| Nikel (Ni) | 2,00 | — |
| Molibden (Mo) | 0,70 | — |
| Niobyum (Nb) | 0,06 | 0,09 |
| Titanyum (Ti) | 0,05 | 0,22 |
| Vanadyum (V) | 0,12 | 0,20 |
| Karbon Eşdeğeri (CEV) | tipik ~0,65 | 0,35 – 0,41 |
Not: Değerler EN 10025-6 / EN 10149-2 izin verilen maksimumlara ve tipik üretici verilerine dayanır. S700MC'de Cr, Ni, Mo zorunlu değildir; dayanım esas olarak mikroalaşım + TMCP ile sağlanır. Kesin değerler için ürün muayene belgesine (EN 10204 3.1) bakılmalıdır.
S690QL vs S700MC — Sıkça Sorulan Sorular
S690QL mi S700MC mi daha güçlü?
Akma dayanımları neredeyse eşittir: S690QL ≥ 690 MPa, S700MC ≥ 700 MPa. Aradaki 10 MPa pratikte belirleyici değildir. Asıl fark kalınlıkta gizlidir:
- S690QL kalın kesitlerde (120 mm ve üzeri) yüksek dayanımını korur.
- S700MC ise genelde yaklaşık 12 mm altı ince saclarda üretilir.
Yani "daha güçlü" sorusunun cevabı kesite bağlıdır: kalın kesitte S690QL, ince sacta S700MC daha doğru pratik seçimdir.
İnce sacta hangisi tercih edilmeli?
İnce sacta (yaklaşık 12 mm altı) S700MC tercih edilir. Termomekanik haddeleme ince kesitlerde ekonomik üretim, düzgün yüzey ve üstün şekillendirilebilirlik sağlar. S690QL ise tipik olarak 8 mm ve üzeri kalın plaka için uygundur; çok ince kesitlerde Q+T avantajını yitirir ve genellikle stokta da bu aralıkta bulunmaz.
Büküm için hangisi daha uygun?
Büküm ve soğuk şekillendirmede S700MC belirgin şekilde üstündür:
- S700MC: min. iç büküm yarıçapı ≈ 1,5–2 × t, karmaşık geometriye uygun.
- S690QL: min. iç büküm yarıçapı ≈ 3–4 × t, daha sınırlı.
Düşük karbon içeriği ve ince tane yapısı sayesinde S700MC daha küçük yarıçaplarda çatlamadan bükülebilir. Yoğun bükümlü, profil tipi parçalarda S700MC önerilir.
İkisi de kaynaklanabilir mi?
Evet, her ikisi de kaynaklanabilir; fark zorluk derecesindedir:
- S700MC: Düşük CEV (0,35–0,41) sayesinde çoğunlukla ön ısıtma gerektirmez, kolay kaynaklanır. Tek dikkat: aşırı ısı girdisinden kaçınılmalı, aksi halde TMCP ile kazanılan mekanik özellikler düşebilir.
- S690QL: Daha yüksek CEV (~0,65) nedeniyle kalınlığa bağlı 100–200 °C ön ısıtma, düşük hidrojenli (H5) elektrot ve maks. ~250 °C paso arası sıcaklık ister.
İki malzeme birlikte kaynaklanırken daha yüksek CEV'e sahip S690QL'in prosedürü esas alınır.
Doğru Çeliği Birlikte Seçelim
Projenizin kesit kalınlığı, büküm ihtiyacı ve çalışma sıcaklığına göre S690QL mi yoksa S700MC mi uygun? Teknik ekibimiz doğru malzemeyi belirleyip stoktan teslim için yanınızda.