S690QL vs S355
S355, dünyanın en yaygın yapısal çeliği; S690QL ise neredeyse iki katı akma dayanımı sunan, su verilmiş ve temperlenmiş yüksek mukavemetli kalite. Doğru seçim projenizin yük, ağırlık ve maliyet önceliklerine bağlıdır.
İki Farklı Çelik Sınıfı
Her iki malzeme de yapısal çeliktir; aynı işi yapacak iki farklı sınıf değil, farklı ihtiyaçlar için tasarlanmış iki ayrı kategoridir. Aradaki en temel fark akma dayanımı ve üretim yöntemidir.
S355 (EN 10025-2), minimum 355 MPa akma dayanımına sahip, genel amaçlı yapısal çeliktir. Normalize veya termomekanik haddelenmiş olarak üretilir; ucuz, kolay tedarik edilen ve çok kolay kaynaklanan bir malzeme olduğundan bina, hangar, çatı ve genel konstrüksiyonun standardıdır.
S690QL (EN 10025-6), minimum 690 MPa akma dayanımıyla yüksek mukavemet sınıfına girer. Su verilmiş ve temperlenmiş (quenched & tempered, Q+T) olarak üretilir; yüksek dayanımı sayesinde daha ince kesitlerle aynı yükü taşır. Vinç, iş makinesi, damper kasası ve köprü gibi ağırlık kritik uygulamalarda öne çıkar.
Kısacası: S355 düşük maliyet ve kolay işlenebilirlik, S690QL ise yüksek dayanım ve hafiflik demektir. Doğru karar, projenizin baskın kriterine göre verilir.
S690QL vs S355 Büyük Karşılaştırma Tablosu
İki kalitenin standart, mekanik ve pratik özelliklerinin bir arada karşılaştırması. S690QL'in belirgin üstünlük sağladığı satırlar vurgulanmıştır:
| Özellik | S355 (S355J2) | S690QL |
|---|---|---|
| Standart | EN 10025-2 | EN 10025-6 |
| Min. Akma Dayanımı (ReH) | 355 MPa | 690 MPa |
| Çekme Dayanımı (Rm) | 470 – 630 MPa | 770 – 940 MPa |
| Üretim Yöntemi | Normalize / Termomekanik | Su verme + Temperleme (Q+T) |
| Kopma Uzaması (A) | ≥ 22 % | ≥ 14 % |
| Darbe Tokluğu (Charpy V) | −20°C'de ≥ 27 J | −40°C'de ≥ 30 J |
| Sertlik (tipik) | ~160 HBW | 235 – 280 HBW |
| Kaynaklanabilirlik | Çok kolay (ön ısıtma genelde gerekmez) | İyi (düşük hidrojen + ön ısıtma) |
| Ağırlık Avantajı | Referans | ~%30–40 daha hafif kesit |
| Tipik Kullanım | Bina, hangar, çatı, genel konstrüksiyon | Vinç, iş makinesi, damper, köprü, gemi |
| Fiyat / kg Eğilimi | Düşük (referans) | Yüksek (alaşım + ısıl işlem nedeniyle) |
Not: Değerler ≤ 50 mm kalınlık için referanstır ve kalınlığa bağlı değişir. S355 için J2 alt kalitesi (−20°C darbe garantisi) baz alınmıştır; JR/J0 kaliteleri farklı darbe sıcaklığına sahiptir.
Ne Zaman S355, Ne Zaman S690QL?
Seçim, projenizin baskın kriterine göre netleşir. Aşağıdaki rehber tipik durumları özetler:
S355 Seçin
- Standart bina ve çatı konstrüksiyonu
- Maliyetin birinci öncelik olduğu projeler
- Kalın kesitin sorun olmadığı durumlar
- Rijitlik (sehim) belirleyici tasarımlar
- Depo, hangar, raf ve genel imalat
- Kolay ve hızlı kaynak gereken seri üretim
S690QL Seçin
- Vinç bomu, kaldırma ve iş makinesi şasisi
- Ağırlığın kritik olduğu hareketli yapılar
- Faydalı yük / taşıma kapasitesi önemli olduğunda
- Düşük sıcaklık (−40°C) tokluğu gereken yapılar
- Damper kasası, köprü, gemi ve offshore
- Daha ince kesitle malzeme tasarrufu hedefi
Ağırlık Tasarrufu: Sayısal Örnek
S690QL'in en somut avantajı ağırlık tasarrufudur. Akma dayanımının belirleyici olduğu bir tasarımda, S355 yerine S690QL kullanmak kesit kalınlığını yaklaşık %30–40 oranında azaltabilir. Aşağıda dayanım açısından eşdeğer bir levha örneği yer alıyor:
| Parametre | S355 | S690QL |
|---|---|---|
| Gerekli kalınlık (dayanım eşdeğeri) | 20 mm | 12 mm |
| Levha hacmi | 0,180 m³ | 0,108 m³ |
| Levha ağırlığı (≈7,85 g/cm³) | ≈ 1.413 kg | ≈ 848 kg |
| Ağırlık tasarrufu | Referans | ≈ %40 (565 kg) |
| Kaynak ağzı hacmi (eğilim) | Referans | ~%50 daha az |
Not: Örnek, akma dayanımının belirleyici olduğu bir senaryo içindir ve referans amaçlıdır. Rijitlik (sehim), burkulma veya yorulma belirleyici olduğunda kalınlık aynı oranda azaltılamaz; gerçek kesit her zaman proje hesabıyla doğrulanmalıdır.
Bu tasarruf yalnızca çelik tonajında kalmaz: daha hafif yapı, daha düşük nakliye maliyeti, daha az kaynak sarfı ve hareketli ekipmanlarda daha yüksek faydalı yük anlamına gelir. Kalınlık seçiminizi ağırlık hesaplayıcımız ile hızlıca test edebilirsiniz.
Kaynak & İşleme Farkları
İki malzemenin işlenmesi arasındaki temel farklar, S690QL'in yüksek mukavemet sınıfından kaynaklanır:
- Kaynak: S355 çoğu durumda ön ısıtma olmadan, düşük dikkatle kaynaklanabilir. S690QL ise düşük hidrojenli yöntemler, kontrollü ısı girdisi ve kalınlığa bağlı ön ısıtma (tipik 100–200°C) gerektirir.
- Dolgu malzeme: S355 için standart sarf yeterlidir. S690QL'de eşdeğer mukavemetli veya bilinçli olarak hafif undermatch dolgu seçilir.
- Büküm: S355 düşük yarıçaplarda kolay bükülür. S690QL'de minimum iç büküm yarıçapı daha büyüktür ve büküm yönü haddeleme yönüne dik seçilmelidir.
- Kesim: Her iki malzeme de lazer, plazma ve oksigaz ile kesilebilir; S690QL kalın kesitlerde kesim sonrası ısı etkisine daha duyarlıdır.
S690QL vs S355 Sıkça Sorulan Sorular
S690QL S355'ten kaç kat güçlü?
Akma dayanımı açısından S690QL minimum 690 MPa, S355 ise minimum 355 MPa garanti eder. Bu da S690QL'in S355'e göre yaklaşık 1,94 kat (neredeyse iki kat) daha yüksek akma dayanımına sahip olduğu anlamına gelir.
Çekme dayanımında da benzer bir üst seviye farkı vardır (S355 için 470–630 MPa, S690QL için 770–940 MPa). Ancak rijitlik (elastisite modülü) her iki çelikte de yaklaşık aynıdır; yani "güçlü" olması sehimi azaltmaz, yalnızca taşıyabileceği yükü artırır.
S355 yerine S690QL kullanılabilir mi?
Teknik olarak evet. S690QL daha yüksek dayanımlı olduğu için S355'in yerine kullanılabilir ve genellikle daha ince kesitle aynı yükü taşır.
Ancak düşük gerilmeli ve maliyet öncelikli projelerde ekonomik olmayabilir. Ayrıca rijitlik (sehim) gibi tasarım kriterleri akma dayanımından bağımsız olduğundan, kalınlığı her zaman dayanım oranında azaltmak mümkün değildir. Karar daima proje hesabına dayanmalıdır.
Hangisi daha ucuz, S355 mi S690QL mi?
Kilogram başına S355 belirgin şekilde daha ucuzdur; S690QL alaşım, ısıl işlem (su verme + temperleme) ve sıkı kalite kontrolü nedeniyle kg fiyatı daha yüksektir.
Buna karşılık S690QL ile daha az malzeme kullanıldığında toplam çelik tonajı, kaynak hacmi ve nakliye düşer. Bu nedenle ağırlık kritik projelerde toplam maliyet dengelenebilir veya S690QL lehine dönebilir. Net karşılaştırma için kg fiyatı değil, bitmiş parça başına maliyet esas alınmalıdır.
S690QL kullanarak ağırlık tasarrufu ne kadar olur?
Dayanımın belirleyici olduğu tasarımlarda S355 yerine S690QL'e geçildiğinde kesit kalınlığı tipik olarak yaklaşık %30–40 azaltılabilir; bu da benzer oranda ağırlık tasarrufu sağlar.
Örneğin dayanım açısından 20 mm S355 yerine yaklaşık 12 mm S690QL kullanılan bir levhada ağırlık yaklaşık %40 azalır. Rijitlik veya yorulma belirleyici olduğunda bu oran düşer; gerçek tasarruf projeye göre değişir.
Projeniz İçin Doğru Çeliği Birlikte Seçelim
S355 mi yoksa S690QL mi sizin için doğru? Teknik ekibimiz malzeme seçimi, ağırlık optimizasyonu ve fiyat konusunda yardımcı olmaya hazır. Her iki kalite de stoktan, kesim ve büküm dahil teslim edilir.