S690QL vs S700MC: Detaylı Karşılaştırma
Benzer akma dayanımına sahip ancak temelden farklı üretim yöntemleriyle elde edilen iki yüksek mukavemetli çelik. Doğru seçim için kapsamlı teknik rehber.
Genel Bakış
S690QL - Su Verme + Temperleme (Q+T)
EN 10025-6 standardına uygun, su verme ve temperleme (Quenched & Tempered) işlemiyle üretilen yüksek mukavemetli yapısal çelik. 8-160mm kalınlık aralığında üretilir. -40°C darbe tokluğu garantisi sunar. Kalın kesit uygulamalarında vazgeçilmez bir malzemedir.
S700MC - Termomekanik Haddeleme (TMCP)
EN 10149-2 standardına uygun, termomekanik kontrollü haddeleme (TMCP) yöntemiyle üretilen mikroalaşımlı yüksek mukavemetli çelik. 1.5-12mm kalınlık aralığında üretilir. Üstün şekillendirilebilirlik ve kaynak kabiliyeti sunar.
Mekanik Özellikler Karşılaştırması
| Özellik | S690QL | S700MC |
|---|---|---|
| Standart | EN 10025-6 | EN 10149-2 |
| Üretim Yöntemi | Su verme + Temperleme | Termomekanik haddeleme |
| Min. Akma Dayanımı | 690 MPa | 700 MPa |
| Çekme Dayanımı | 770-940 MPa | 750-950 MPa |
| Uzama | ≥14% | ≥10% |
| Darbe Tokluğu | -40°C, 30J | -20°C, 40J |
| Kalınlık Aralığı | 8-160mm | 1.5-12mm |
| Sertlik | 235-280 HBW | 200-250 HBW |
Kimyasal Bileşim Karşılaştırması
| Element | S690QL (max %) | S700MC (max %) |
|---|---|---|
| Karbon (C) | 0.20 | 0.12 |
| Silisyum (Si) | 0.80 | 0.60 |
| Manganez (Mn) | 1.70 | 2.10 |
| Fosfor (P) | 0.020 | 0.025 |
| Kükürt (S) | 0.010 | 0.015 |
| Krom (Cr) | 1.50 | - |
| Nikel (Ni) | 2.00 | - |
| Molibden (Mo) | 0.70 | - |
| Niobyum (Nb) | 0.06 | 0.09 |
| Vanadyum (V) | 0.12 | 0.20 |
| Titanyum (Ti) | 0.05 | 0.22 |
| CEV (Karbon Eşdeğeri) | max 0.65 | 0.35-0.41 |
Üretim Yöntemi Farkı
Q+T (Su Verme + Temperleme)
S690QL üretiminde çelik plaka önce östenitleme sıcaklığına (yaklaşık 900°C) ısıtılır. Ardından su ile hızlı soğutma (quenching) uygulanarak martensitik yapı elde edilir. Son adımda temperleme işlemi ile tokluk kazandırılır. Bu yöntem kalın kesitlerde (160mm'ye kadar) yüksek dayanım sağlar ancak iç gerilmeler nedeniyle şekillendirilebilirlik sınırlıdır.
TMCP (Termomekanik Haddeleme)
S700MC üretiminde çelik, kontrollü sıcaklıklarda haddelenir. Haddeleme işlemi belirli sıcaklık aralıklarında gerçekleştirilir ve ardından doğal soğuma ile tamamlanır. Bu süreçte oluşan ince tane yapısı sayesinde yüksek dayanım elde edilirken, düşük karbon içeriği mükemmel şekillendirilebilirlik ve kaynaklanabilirlik sağlar.
Kaynaklanabilirlik
Kaynaklanabilirlikte en kritik parametre karbon eşdeğeri (CEV) değeridir. CEV ne kadar düşükse, kaynak o kadar kolaydır.
S690QL Kaynak Özellikleri
- CEV: max 0.65 (yüksek)
- Ön ısıtma: 100-200°C (kalınlığa bağlı)
- Pasolar arası sıcaklık: max 250°C
- Elektrot: Düşük hidrojenli (H5)
- Isı girdisi: Dikkatli kontrol gerekli
S700MC Kaynak Özellikleri
- CEV: 0.35-0.41 (düşük)
- Ön ısıtma: Genellikle gerekmez (<8mm)
- Pasolar arası sıcaklık: max 200°C
- Elektrot: Düşük hidrojenli
- Isı girdisi: Düşük-orta (aşırı ısıdan kaçınılmalı)
Şekillendirilebilirlik
S700MC, termomekanik haddeleme yöntemi ve düşük karbon içeriği sayesinde S690QL'den önemli ölçüde daha iyi soğuk şekillendirilebilirlik sunar. S690QL ise su verme ve temperleme işlemi nedeniyle daha büyük bükme yarıçapları gerektirir.
S690QL
- Min. bükme yarıçapı: 3t - 4t (kalınlığa bağlı)
- Soğuk şekillendirme sınırlı
- Ön ısıtma ile bükülebilirlik artırılabilir
- Kalın plakalarda sıcak şekillendirme gerekebilir
S700MC
- Min. bükme yarıçapı: 1.5t - 2t
- Mükemmel soğuk şekillendirilebilirlik
- Profil haddeleme için uygun
- Karmaşık geometriler üretilebilir
Hangi Uygulamada Hangisi?
S690QL Tercih Edin
- Kalın kesit gereken yapılar (>12mm)
- Vinç bom ve teleskopik kol
- Köprü ve yapısal çelik konstruksiyon
- Gemi inşa ve deniz yapıları
- Basınçlı kaplar
- Düşük sıcaklık uygulamaları (-40°C)
S700MC Tercih Edin
- İnce kesit uygulamalar (<12mm)
- Otomotiv şasi ve gövde
- Treyler ve dorse imalatı
- Tarım makinesi parçaları
- Soğuk bükme gereken parçalar
- Hafif yapı tasarımları
Sıkça Sorulan Sorular
S690QL ve S700MC'den hangisi daha güçlü?
Her iki çelik de benzer akma dayanımına sahiptir (S690QL: 690 MPa, S700MC: 700 MPa). Ancak gerçek fark kalınlık aralığındadır. S690QL 160mm'ye kadar kalınlıklarda bu dayanımı korurken, S700MC yalnızca 12mm'ye kadar üretilir. Kalın kesit gerektiren uygulamalarda S690QL, ince kesitlerde ise S700MC tercih edilmelidir.
Hangisi daha kolay kaynaklanır?
S700MC daha kolay kaynaklanır. Düşük karbon eşdeğeri (CEV: 0.35-0.41) sayesinde daha az veya hiç ön ısıtma gerektirmez. S690QL'nin CEV değeri 0.65'e kadar çıkabilir ve kalınlığa bağlı olarak 100-200°C ön ısıtma gerektirir. S700MC'de dikkat edilmesi gereken nokta, aşırı ısı girdisinden kaçınmaktır; aksi halde mekanik özellikler düşebilir.
S690QL ve S700MC birlikte kullanılabilir mi?
Evet, birlikte kullanılabilir ve pratikte sıkça uygulanır. Örneğin bir iş makinesinde kalın kesit gereken ana şasi S690QL ile üretilirken, ince kesit yan paneller ve kaplamalar S700MC ile yapılabilir. Kaynak bağlantısında her iki malzemenin kaynak prosedürüne uyulmalı ve genellikle daha yüksek CEV'e sahip S690QL'nin gereksinimleri esas alınmalıdır.
Fiyat farkı ne kadar?
Fiyat farkı kalınlık, miktar ve piyasa koşullarına göre değişir. Genel olarak S700MC, termomekanik haddeleme sürecinin verimliliği nedeniyle benzer kalınlıklarda S690QL'den biraz daha ekonomik olabilir. Ancak 8-12mm aralığında fiyatlar birbirine oldukça yakındır. Güncel fiyat karşılaştırması için bizimle iletişime geçin.
Hangisi daha hafif yapı sağlar?
Her iki çeliğin yoğunluğu aynıdır (7.85 g/cm³), dolayısıyla aynı kalınlıkta aynı ağırlıktadır. Ancak S700MC'nin üstün şekillendirilebilirliği sayesinde daha optimize edilmiş, karmaşık profiller üretilebilir. Bu da dolaylı olarak daha hafif ve verimli yapı tasarımlarına olanak tanır. Özellikle otomotiv ve taşımacılık sektöründe ağırlık optimizasyonu için S700MC tercih edilir.